Met onze onderzoeksfaciliteiten willen we zo veel mogelijk experimenten doen. HFML-FELIX gebruikt hiervoor veel elektriciteit, voornamelijk voor onderzoek in hoge magneetvelden. Dit komt door de grote hoeveelheid stroom die door de magneten loopt: bij maximaal magneetveld gebruiken we kortstondig evenveel stroom als 70.000 huishoudens gemiddeld gebruiken. Over het hele jaar is ons stroomverbruik voor de magneten, vrije elektronenlasers, en de koelinstallatie ongeveer gelijk aan 3.000 huishoudens (2025). Vanwege dit hoge stroomverbruik, kijken we altijd naar een verdere verduurzaming van onze installaties. Hierbij richten we ons op drie punten.

• Hoe kunnen we elektriciteitsverbruik verminderen tijdens het doen van onderzoek?

De magneten bij HFML-FELIX zijn ontworpen en gebouwd om een zo hoog mogelijk veld te maken en alle grote krachten die daarbij komen kijken te weerstaan. Het energieverbruik is daardoor vastgelegd in het ontwerp en niet zomaar aan te passen. Tijdens het uitvoeren van experimenten proberen onderzoekers zo efficiënt mogelijk met de magneten om te gaan, en de magneten niet langer dan nodig aan te zetten. Hetzelfde geldt voor ander apparatuur met een hoog verbruik, zoals pompen.

HFML-FELIX werkt al jaren aan het maken van magneten in combinatie met supergeleiders. Supergeleiders hebben geen elektrische weerstand en kunnen daardoor veel efficiënter magneetvelden maken. In combinatie met de huidige magneten die we hebben, kunnen we daardoor met dezelfde hoeveelheid stroom een groter magneetveld maken.

• Hoe kunnen we elektriciteitsemissies verminderen door op groenere momenten van de dag de magneten te gebruiken?

HFML-FELIX koopt groene stroom en heeft in principe dus geen CO2 emissies van elektriciteitsverbruik. Tegelijkertijd weten we dat het elektriciteitsnet in Nederland ook wordt gevoed door gascentrales en kolencentrales. De CO2 uitstoot per kWh varieert in Nederland sterk gedurende het jaar en binnen een dag. Dat komt ten eerste doordat de productie van groene stroom niet constant is: zonne-energie bijvoorbeeld wordt alleen overdag opgewekt en voornamelijk in het voorjaar en in de zomer. Ook de consumptie van elektriciteit wisselt sterk: warmtepompen zorgen in de winter voor een grotere stroomvraag, en inductieplaten staan voornamelijk aan rond etenstijd. Over het algemeen is het net veelal groener overdag in de zomermaanden, en het minst groen tijdens de ochtend- en avondpiekuren in de winter.

HFML-FELIX heeft de tijden waarop magneetonderzoek wordt uitgevoerd aangepast om zo op groenere tijden van de dag experimenten te doen. Voor de maanden maart tot en met oktober verwachten we zo 10 procent minder elektriciteitsemissies te veroorzaken, terwijl we evenveel onderzoek kunnen blijven doen. Ook wordt groot onderhoud minder vaak in de zomer gepland, om dan juist gebruik te kunnen maken van de groene stroom.

• Hoe kunnen we alle geproduceerde warmte nuttig inzetten?

Alle elektriciteit die we gebruiken wordt omgezet in warmte. Deze warmte willen we zo nuttig mogelijk inzetten: we proberen de warmte zo veel mogelijk te recyclen voor de verwarming van gebouwen op de campus. Zo helpen we de campus verder verduurzamen en krijgen we zelf efficiënte koeling.

Vragen over hoe wij ons onderzoek verder verduurzamen? Neem contact op met Femke Bangma, sustainability officer bij HFML-FELIX.